SPK’dan Yabancı Yatırımcılara Dijital Kapı: Uzaktan Kimlik Tespiti Tebliği Yürürlükte
3 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve aynı gün yürürlüğe giren III-42.1.b sayılı Değişiklik Tebliği ile yabancı uyruklu yatırımcılar ve ticaret siciline kayıtlı şirketler, şubeye adım atmadan aracı kurum, portföy yönetim şirketi ve kripto varlık hizmet sağlayıcı müşterisi olabilecek.
Tebliğ’e eklenen 8/A maddesi, Türk uyruklu olmayan gerçek kişiler için ICAO 9303 standardına uygun ve NFC özellikli pasaportla uzaktan kimlik tespitinin yolunu açıyor. Ancak pasaport çipi NFC ile doğrulanamıyorsa görsel kontrol gibi bir alternatif tanınmıyor ve uzaktan iş ilişkisi kurulamıyor.
Müşterinin adresinin en geç üç ay içinde belge ya da ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden doğrulanması zorunlu ve bu teyit tamamlanmadan para ve kripto varlık transferi ile sermaye piyasası aracı virmanı yapılamıyor. Fon akışı ise tamamen kapalı bir devreye alınmış durumda. Hesaba para girişi yalnızca müşterinin yurt dışındaki bir bankada kendi adına açılmış hesabından, para çıkışı yalnızca yine kendi banka hesabına ve her iki yönde de yalnızca SWIFT aracılığıyla yapılabiliyor. Bu müşteriler yüksek risk grubunda izleniyor ve görüşmeler pasaportla kimlik tespiti konusunda özel eğitim almış personel tarafından yürütülüyor.
Tebliğ, bu personel şartının canlılık testi ve fotoğraf karşılaştırmasında 14/A maddesinin birinci fıkrasındaki koşulları sağlayan yapay zekâ temelli uygulamaların kullanımına engel olmadığını da ayrıca belirtmiş. Uzaktan kimlik tespitiyle kabul edilen müşterilere ilişkin bilgiler, portföy büyüklükleri ve yatırım tutarlarıyla birlikte her 3 aylık dönemin son ayında MASAK’a bildirilecek.
Değişikliğin ikinci ayağını oluşturan 9/A maddesi ise ticaret siciline kayıtlı şirketlerin uzaktan müşteri kabulünü düzenliyor. Şirketi temsile yetkili kişinin kimliği Tebliğ’e göre tespit ediliyor ve temsil yetkisi MERSİS ve/veya Ticaret Sicili Gazetesi’ndeki güncel bilgilerle doğrulanıyor. Şirkete ilişkin bilgiler de MERSİS, Ticaret Sicili Gazetesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı veri tabanından sorgulanarak teyit ediliyor.
Kurum gerekli görürse imza sirkülerinin görüntüsünü alıyor, sirkülerin noter onayını teyit ediyor ve imzayı kimlik belgesindeki ve/veya MERSİS’teki örnekle karşılaştırıyor. Gerçek faydalanıcının belirlenemediği, bilgilerin uyuşmadığı ya da şüpheli bir durumun tespit edildiği hallerde süreç sonlandırılıyor. Temsilcinin aynı kurumda zaten hesabı varsa şirket adına başvuru doğrudan internet şubesi veya mobil uygulama üzerinden yapılabiliyor ki bu, mevcut bireysel müşterilerini kurumsal tarafa taşımak isteyen kurumlar için ciddi bir kolaylık.
Pratik sonucu şu ki yabancı yatırımcı ve kurumsal müşteri edinimi için dijital kanal açılıyor, ancak bu kanal NFC zorunluluğu, adres teyidi, kapalı SWIFT devresi ve 3 aylık MASAK raporlamasından oluşan sıkı bir kontrol çerçevesiyle birlikte geliyor. Bu segmentlere yönelmeyi planlayan kurumların uzaktan kimlik tespiti prosedürlerini ve personel eğitimlerini gözden geçirmesi, NFC pasaport okuma ile MERSİS ve GİB sorgulama entegrasyonlarını da bu çerçeveye göre kurgulaması gerekiyor.